Op Prinsjesdag worden de Rijksbegroting en de Miljoenennota gepresenteerd, waarin de regering de plannen voor 2027 bekendmaakt. De redactie van PW. duikt direct in alle stukken zodra deze beschikbaar zijn. De belangrijkste punten voor HR lees je vervolgens terug in dit artikel op PW. Zo ben jij snel op de hoogte van de veranderingen.
Opleiden en ontwikkelen
Nieuwe regeling Leven lang ontwikkelen
Het kabinet werkt aan een nieuwe regeling voor Leven lang ontwikkelen (LLO). Zoals al eerder aangekondigd in het regeerakkoord en in de Talentstrategie, verkent de regering een stelsel van individuele leerrechten.
"De regeling geeft toegang tot scholing die helpt om aan het werk te komen, door te groeien of over te stappen", zo is te lezen in de Miljoenennota. Daarbij komt er extra aandacht voor werkzoekenden en werkenden die minder onderwijs hebben genoten. Daarnaast richt de regeling zich specifiek op kennis en vaardigheden in sectoren die cruciaal zijn voor 'de toekomstige welvaart'.
Het nieuwe stelsel voor LLO hangt samen met de hervorming van de transitievergoeding. De bedoeling is namelijk dat de transitievergoeding wordt gekoppeld aan de (nieuwe) infrastructuur voor Leven lang ontwikkelen. Zo was al eerder in het coalitieakkoord te lezen: "Werkgevers die tijdig en voldoende hebben geïnvesteerd in bijscholing, omscholing of zich maximaal inzetten rondom de re-integratieverplichtingen uit de Wet poortwachter, hebben lagere tot helemaal geen verplichtingen ten aanzien van de nieuwe transitievergoeding."
Onderdeel van de hervorming van de transitievergoeding is het afschaffen van de compensatie daarvoor. Dat plan is met een jaar uitgesteld.
Afschaffing compensatie transitievergoeding
De afschaffing van de compensatie van de transitievergoeding na langdurige arbeidsongeschiktheid, wordt met een jaar uitgesteld tot 1 januari 2028. Dit betekent dat werkgevers ook in 2027 nog compensatie kunnen aanvragen wanneer zij een werknemer na 2 jaar ziekte ontslaan en een transitievergoeding betalen.
Ook wordt de compensatieregeling bij beëindiging van de werkzaamheden van de onderneming vanwege pensionering of overlijden van de werkgever, per 1 januari 2028 afgeschaft.
Subsidieregelingen voor scholing onder de loep
Het kabinet gaat de verschillende subsidieregelingen voor opleiden en ontwikkelen onder de loep nemen. Denk daarbij aan de SLIM-regeling en de Expeditie-regeling. "We onderzoeken de effectiviteit van deze beleidsinstrumenten", zo staat in de Miljoenennota. Daarbij komt er een periodieke rapportage waarbij de onderlinge samenhang tussen de beleidsinstrumenten wordt onderzocht. "Het is hierbij de wens om inzicht te krijgen in de toegankelijkheid en het gebruik van de regelingen voor verschillende groepen werkenden, zoals werkenden in het mkb, praktisch opgeleiden, flexwerkers en ouderen." De periodieke rapportage zal eind 2027 worden opgeleverd.
Talentstrategie wordt uitgewerkt
In de Miljoenennota brengt het kabinet de Talentstrategie, zoals gepresenteerd vóór de zomervakantie, nogmaals onder de aandacht. Met de Talentstrategie wil het kabinet talent beter benutten, het werk slimmer organiseren, gerichtere scholing voor cruciale sectoren stimuleren en arbeids-, kennis- en studiemigratie beter inzetten.
De plannen en bijbehorende budgetten hiervoor worden de komende tijd verder uitgewerkt. Het kabinet wil dat samen met werkgevers, werknemers en maatschappelijke organisaties, zoals het onderwijs, uitvoeren.
Arbeidsrecht
Zelfstandigenwet
Met de nieuwe Zelfstandigenwet wil het kabinet vooraf meer duidelijkheid bieden aan zelfstandigen en opdrachtgevers. Daarvoor komt er een toetsingskader dat bestaat uit 2 toetsen: de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. Daarnaast vormen de onafhankelijkheid van de zelfstandige en het ontbreken van gezag belangrijke pijlers voor de nieuwe regels. Het kabinet streeft ernaar om de wet voor de zomer van 2027 in te dienen bij de Tweede Kamer. Het is nog steeds de bedoeling dat de nieuwe wet per 1 januari 2028 in werking treedt.
Maximale WW-duur
De geplande verkorting van de maximale WW-duur gaat voorlopig niet door. De maatregel waarbij de WW-uitkering wordt beperkt van maximaal 24 naar maximaal 12 maanden, schuift een jaar op en staat nu gepland voor 1 januari 2029. Dit leidt tot hogere uitgaven aan de WW- en loongerelateerde WGA-uitkering in 2029 en 2030.
Modernisering concurrentiebeding
Het concurrentiebeding moet worden gemoderniseerd. Het moet daarmee makkelijker worden om van baan te wisselen. Daarnaast kunnen werkgevers zo makkelijker aan personeel komen. Het wetsvoorstel ligt voor advies bij de Raad van State. Eind 2026, begin 2027 wordt het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd.
Lonen
Loontransparantie
Aan gelijk loon voor vrouwen en mannen werkt het kabinet met het wetsvoorstel Loontransparantie. Dat is de implementatie van de Europese richtlijn.
Voortzetting loonkostenvoordeel
Vanaf 1 januari 2027 gaan bijna alle wijzigingen uit de Wet nieuw werkgeverschap binnen de Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl) in. Alleen enkele kleinere, technische wijzigingen volgen in 2028. De nieuwe wet verandert onder meer de regels voor de loonkostenvoordelen (LKV’s).
Op dit moment kan een werkgever het recht op een LKV verliezen wanneer een werknemer van werkgever wisselt. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij een overgang van onderneming. Vanaf 2027 verandert dit. Het LKV kan dan gedurende de resterende looptijd worden voortgezet bij de nieuwe werkgever.
Daarbij maakt het niet uit om welke reden de werknemer van werkgever wisselt. Het kan gaan om een nieuwe baan na afloop van een tijdelijk contract, een nieuw dienstverband naast een bestaande arbeidsovereenkomst of een overgang van onderneming.
Met deze wijziging sluit de wet aan bij een uitspraak van de Hoge Raad uit 2024. Daarin bepaalde de Raad dat het recht op LKV bij een overgang van onderneming kan doorlopen. De nieuwe regels zorgen er daarmee voor dat een werkgeverswisseling niet langer automatisch leidt tot het verlies van het resterende LKV.
Verhoging minimum jeugdloon
Per 1 januari 2027 gaat het minimumjeugdloon omhoog. Voor jongeren van 16 tot en met 20 jaar stijgt het loon stapsgewijs, waarbij de verhoging per leeftijd verschilt. Met deze maatregel wil het kabinet ervoor zorgen dat jongeren een hoger inkomen krijgen. Met name jongeren die fulltime werken, krijgen hierdoor meer financiële ruimte om zelfstandig in hun levensonderhoud te voorzien.
Verzuim en re-integratie
Eenvoudiger verlofstelsel in 2028
Door de jaren heen is het verlofstelsel meerdere keren uitgebreid. Ouders hebben daardoor meer mogelijkheden om hun werk te combineren met de zorg voor hun kinderen. Omdat het stelsel ingewikkeld is geworden, zorgt het kabinet voor een eenvoudiger, begrijpelijker en toegankelijker verlofstelsel. Het streven is om het wetsvoorstel vereenvoudiging verlofstelsel op 1 januari 2028 in werking te laten treden.
Uitstel afschaffing tegemoetkoming arbeidsongeschikten
Het wetsvoorstel om de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten af te schaffen, wordt met één jaar uitgesteld tot 1 januari 2029. Mensen met een WAO-, WIA-, WAZ- of Wajong-uitkering kunnen daardoor een jaar langer aanspraak maken op de jaarlijkse tegemoetkoming.
Kabinet wil WIA eenvoudiger en toekomstbestendig maken
Het kabinet wil samen met vakbonden en werkgevers werken aan een eenvoudiger, begrijpelijker en beter uitvoerbaar stelsel voor ziekte en arbeidsongeschiktheid. Daarbij wil het kabinet ook kijken naar de IVA en het duurzaamheidscriterium in de WIA.
Ook wil het kabinet meer inzetten op het voorkomen van uitval van werkenden om het stelsel toekomstbestendig te maken. UWV start in 2027 een pilot om de nieuwe afspraken over rechtmatigheid op de WIA toe te passen.
Loondoorbetaling bij ziekte eenvoudiger
Het kabinet wil het voor werkgevers, vooral in het mkb, makkelijker maken om met langdurig zieke werknemers om te gaan. Kleine en middelgrote werkgevers krijgen meer ruimte om in het tweede ziektejaar te kijken naar werk bij een andere werkgever. Ook moet het oordeel van de bedrijfsarts zwaarder gaan meewegen bij de beoordeling door het UWV. Daarnaast onderzoekt het kabinet hoe de regels rond re-integratie eenvoudiger kunnen, zodat werkgevers minder administratieve taken hebben.
Aof-premie stijgt vanaf 2027
Vanaf 2027 gaat de Aof-premie voor zowel kleine als grote werkgevers omhoog. Kleine werkgevers betalen dan 6,67% en grote werkgevers 8,03%. Daarnaast stijgen door het coalitieakkoord de zorgpremies minder hard, doordat het eigen risico wordt verhoogd.
Reiskosten- en thuiswerkvergoeding
Hogere onbelaste reiskostenvergoeding
Ook de maximale onbelaste reiskostenvergoeding verandert. Deze is in 2026 verhoogd van € 0,23 naar € 0,25 per kilometer. Die verhoging geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026 en is bedoeld om de koopkracht van huishoudens te verbeteren.
De verhoging maakt onderdeel uit van het Belastingplan 2027. Werkgevers moeten daarom controleren of hun salaris- en financiële administratie inmiddels zijn aangepast aan het bedrag van € 0,25 per kilometer. Ook moeten zij nagaan of correcties over eerdere maanden nodig zijn. De werkgever bepaalt uiteindelijk zelf welke reiskostenvergoeding hij aan werknemers betaalt.
Thuiswerkvergoeding
Voor werknemers die hybride werken verandert er fiscaal voorlopig weinig. De onbelaste thuiswerkvergoeding blijft in 2027 gelijk: € 2,45 per thuiswerkdag.
Wel blijft de combinatie van thuiswerk- en reiskostenvergoeding een aandachtspunt voor werkgevers. Op dit moment kan een werknemer op dezelfde dag niet zowel de onbelaste thuiswerkvergoeding als de onbelaste woon-werkvergoeding ontvangen wanneer hij een deel van de dag thuiswerkt en een deel op de vaste werkplek.
Een mogelijke versoepeling zou werkgevers meer ruimte geven. Een werknemer zou dan bijvoorbeeld 's ochtends thuis kunnen werken en later naar kantoor kunnen reizen. En dit zonder dat de werkgever voor die dag hoeft te kiezen tussen de thuiswerk- en de reiskostenvergoeding. Over deze samenloop is in de Prinsjesdagstukken nog geen definitief besluit genomen.
Pensioen
Overgang naar nieuwe pensioenstelsel
De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel ligt op schema, zo staat te lezen in de Miljoenennota. Sinds de invoering van de Wet toekomst pensioenen (Wtp) op 1 juli 2023, werken steeds meer pensioenuitvoerders volgens de nieuwe regels. Op 1 juli 2026 waren er 42 pensioenfondsen overgestapt. Daarmee hebben ongeveer 10 miljoen deelnemers hun pensioen inmiddels ondergebracht in het nieuwe stelsel.
Tegelijkertijd moeten veel pensioenfondsen de overstap nog maken. Ook verzekeraars en premiepensioeninstellingen (PPI's) hebben nog veel werk te doen: zij moeten nog zo'n 44.000 pensioencontracten aanpassen aan de nieuwe wetgeving. Alle pensioenregelingen moeten uiterlijk op 1 januari 2028 voldoen aan de eisen van de Wtp.
Om de overgang goed te laten verlopen, blijft het kabinet de voortgang nauw volgen en wordt hier 2 keer per jaar over gerapporteerd. Pensioenprofessionals kunnen ook in 2027 gebruikmaken van het informatieplatform Werkenaanonspensioen.nl. Daar vinden zij praktische informatie en ondersteuning bij de uitvoering van de pensioentransitie.
Daarnaast blijft het kabinet de pensioensector actief informeren over belangrijke ontwikkelingen binnen het pensioenstelsel. In 2027 besteedt het kabinet, net als in 2026, extra aandacht aan kleine werkgevers met een verzekerde pensioenregeling. Zo helpt het kabinet hen om hun regeling op tijd aan de nieuwe regels aan te passen en om onnodige fiscale gevolgen te voorkomen.
Wetsvoorstel toezeggingen pensioenonderwerpen
Tijdens de behandeling van de Wet toekomst pensioenen in de Eerste Kamer, heeft de regering verschillende toezeggingen gedaan. Een aantal daarvan is uitgewerkt in het wetsvoorstel toezeggingen pensioenonderwerpen.
Dit wetsvoorstel regelt onder meer dat het wezenpensioen vrijwillig kan worden voortgezet. Ook wordt het begrip 'kind' binnen de pensioenwetgeving gestandaardiseerd. Daarmee moeten verschillen in de uitvoering worden verkleind en wordt duidelijker wie voor een wezenpensioen in aanmerking komt.
Daarnaast bevat het wetsvoorstel maatregelen om de uitvoering in de praktijk te verbeteren. Zo wordt het overgangsrecht voor de voortzetting van pensioenopbouw bij arbeidsongeschiktheid verruimd. Deze aanpassing geldt zowel voor gesloten pensioenfondsen als voor verzekeraars.
Tot slot bevat het wetsvoorstel enkele technische aanpassingen en verduidelijkingen van de bestaande pensioenregels.
Het wetsvoorstel is op 2 juni 2026 ingediend bij de Tweede Kamer. Het kabinet streeft naar een inwerkingtreding op 1 januari 2027. Of die datum wordt gehaald, hangt af van het verloop van de parlementaire behandeling.
Crisissituaties
Om voldoende personeel te behouden in tijden van crisis, wordt de Noodwet Arbeidsvoorziening herzien. Deze wet omvat maatregelen voor continuïteit van arbeid in noodsituaties. Het kabinet wil het wetsvoorstel eind 2026 in consultatie brengen, de beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2028.
Daarnaast ligt het Wetsvoorstel personeelsbehoud bij crisis bij de Tweede Kamer. Deze wet biedt organisaties instrumenten om personeel te behouden tijdens onvoorziene crises. Denk daarbij aan loonkorting en herplaatsing van werknemers.
Ook onderzoekt het kabinet samen met sociale partners wat er nodig is om de verdeling van arbeid bij militaire en hybride dreigingen goed te laten verlopen.
Meer uren werk
De arbeidsparticipatie noemt het kabinet historisch hoog met 73,2% in 2025. Tegelijk noemt ze het aantal gewerkte uren per werknemer internationaal gezien laag; veel Nederlanders werken parttime. Behalve van meer gewerkte uren, zal de economische groei van productiviteitsgroei en onbenut arbeidspotentieel moeten komen.
Voor wat betreft meer uren werken, verkent het kabinet een aantal specifieke maatregelen, zoals een voltijdsbonus, meerurenvoordeel en een arbeidskorting per uur. Ze bekijkt in de praktijk, via het project 'Meer uren werkt' van het Nationaal Groeifonds, wat werkgevers en werknemers kunnen doen om extra uren werken mogelijk te maken.
Banenafspraak
Dit kabinet streeft naar een nieuwe banenafspraak voor mensen met een arbeidsbeperking. Die moet het makkelijker maken te wisselen tussen dagbesteding, beschut werk, banenafspraak en regulier werk.
AI, digitalisering en innovatie
Het kabinet gaat een Nationale Investeringsinstelling (NII) oprichten, die gericht is op grensverleggende technologische doorbraken. Ze stelt daarvoor € 3,3 miljard beschikbaar. Ook start het Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) om te zorgen dat kennis veel vaker wordt omgezet in toepassingen voor de markt. Vooruitlopend op de volledige start van NADI begin 2028, worden 3 pilotprojecten uitgevoerd, waaronder die in het domein digitalisering en AI, waarvoor 30-50 miljoen euro beschikbaar is. Met een budget van € 500 miljoen pakt de overheid de nu nog vaak ontbrekende rol als ‘launching customer’ van innovatieve (mkb-)bedrijven.
Met deze plannen wil het kabinet meer financieringsmogelijkheden en experimenteerruimte creëren voor de ontwikkelingen rond AI en digitalisering, en om die in goede en veilige banen leiden. AI en digitalisering zijn 1 van de 4 domeinen waar volgen het kabinet specifiek voor Nederland kansen liggen voor economische groei. Ze komt later dit jaar met een (strategisch) industrieprogramma, ook voor digitale diensten en AI, dat een publiek-private uitvoering moet worden. Voor een verantwoorde inzet van AI (binnen de overheid en samenleving) komt het kabinet met kaders en richtlijnen.
Daarnaast stelt het kabinet ook € 120 miljoen beschikbaar voor de Nederlandse deelname aan een Important Project of Common European Interest (IPCEI) op het gebied van AI. Dat zijn grote, Europese samenwerkingen van bedrijven en kennisinstellingen rondom strategische innovatie of strategisch belangrijk infrastructuur voor de EU.
Werkcentra
Het kabinet gaat door met en trekt geld uit voor het organiseren van regionale werkcentra (per arbeidsmarktregio) waar ook werkgevers terecht kunnen met personeelsvraagstukken. Dat is onderdeel van het actieprogramma 'Nederland Werkt'.
